Vasant Panchami
Vasant Panchami
Een dag rijk aan symboliek, mythologie, rituelen én seizoensgevoel.
Wat is Vasant Panchami?
Vasant Panchami is een zeer belangrijke feestdag binnen de hindoeïsme:
- het markeert het begin van Vasant Ritu (de lente)
- is gewijd aan godin Saraswati, godin van kennis, wijsheid, kunst, taal en muziek
Het feest staat voor:
het ontwaken van natuur, geest en creativiteit.
Wanneer valt het?
Vasant Panchami wordt gevierd op de 5e dag (Panchami) van de wassende maan in de maand Mágha (januari/februari). Het wordt gezien als de ultieme tijd, zonder dat je met andere zaken (muhurta) rekening hoef te houden, voor rituelen of nieuwe beginnen.
Vasant Panchami en mata Saraswati
Saraswati belichaamt:
- Jnana – kennis
- Vidya – leren
- Kalá – kunst & muziek
- Vák – spraak en taal
De gebruiken van Mata Saraswati:
- Zij is gehuld in een witte sari, wat symbool staat voor zuiverheid, helderheid, oprechtheid
- Vina (snaarinstrument), wat symbool staat voor harmonie tussen hart en verstand
- Boeken, staat symbool van zuivere kennis en niet eigen verzinselen
- Mala (rozenkrans), wat symbool staat voor discipline & concentratie
- Zwaan, symboliseert het onderscheidingsvermogen (het juiste van het onjuiste scheiden)
Geel als belangrijkste kleur
Geel (basanti peela) is dé kleur van Vasant Panchami. Op deze dag gebruiken dan ook veel van deze producten en zien we ze in de natuur ook terug, zoals:
- mosterdvelden die in de bloei staan,
- de straling van de zon die mooi geel kleurt
- de klederdracht van de brahmchari’s (de kuizige studenten die een Guru-kul (klooster) toetreden
- de blijdschap (geel is de kleur van blijdschap, leven en optimisme)
Mensen dragen geel, eten gele voedsel als linzen, erwten en gebruiken vele gele bloemen.
Hoe kunnen we Vasant Panchami op z’n best gevierd?
De dag begint met Saraswati Pujá. Beelden of afbeeldingen van Saraswati Mata worden vereerd. Witte en gele bloemen worden geofferd er wordt mediterend gezongen voor Saraswati Mata. Boeken, pennen, schriften, muziek instrumenten worden voor haar gelegd en vereerd.
De eerste letters leren, Akshar-Abhyasam
Voor jonge kinderen is heel belangrijk dat ze deze dag de eerste letters van het alfabet leren. Zo maken ze kennis met Guru-Sishya (Leraar en leerling verhouding) parampara.
Talent en kunst vertoning
Op deze dag tonen de studenten van hogere rangen hun kunsten in de vorm van zang, dans, muziek, poëzie en toneelspelen.
Spirituele betekenis van Vasant Panchami (dieper niveau)
Vasant Panchami gaat niet alleen over leren uit boeken, maar over:
- helder denken
- discipline van de geest
- balans tussen kennis en wijsheid
- innerlijke lente: oude mentale blokkades loslaten
Het is het tegenovergestelde van chaos en onwetendheid (tamas).
Vasant Panchami is het feest van ontwakende natuur én ontwakende geest — waar kennis, schoonheid en nieuw begin samenkomen.